Күнделікті экономикалық талдау, 16 қазан 2026
Экономика министрі, вице-премьер Серік Жұманғарин мәліметінше, 2026 жылдың қаңтар-қыркүйегінде Қазақстанның ЖІӨ-сі 4,2%-ға өсті. Өткен жылы бұл көрсеткіш 6,5% болған еді, яғни өсім қарқыны байқаларлық баяулады. Алайда негізгі сұрақ өсімнің қарқынында емес, оның қайдан келіп жатқанында.
Мұнай секторы осы жылы экономикаға кедергі болды. Қаңтар-қыркүйекте мұнай өндірісі 8,3%-ға азайып, 69,4 млн тонна болды. Бірінші жартыжылдықта мұнай және газ конденсатының өндірісі 45,7 млн тоннаға дейін, яғни 8%-ға төмендеген. Шілдеде өндіріс Каспий құбыр консорциумы (КҚК) жүйесі бойынша экспортқа қойылған шектеулерге байланысты күрт құлады, тамыз айынан бастап қалпына келе бастады. КҚК арқылы елден шығатын мұнайдың 80%-дан астамы өтетінін ескерсек, бір құбырдағы шектеу бүкіл сектордың нәтижесіне әсер етеді.
Үш ірі кен орны бойынша 9 айдағы өндіріс мынадай: Теңіз 26,7 млн тонна, Қашаған 12,8 млн тонна, Қарашығанақ 7,5 млн тонна. Шығынды азайту үшін Қашаған мен Теңіздегі жоспарлы жөндеу жұмыстары кейінге қалдырылды. Вице-министр Ерлан Ақбаровтың айтуынша, жалпы өндіріс шығыны 5,9 млн тоннадан 1,9 млн тоннаға дейін қысқартылды, ірі жер қойнауын пайдаланушылармен келіссөздер жалғасып жатыр.
Мұнай өндірісінің құлдырауына қарамастан ЖІӨ-нің өсуі тоқтамады. Мұның себебін Еуразиялық даму банкінің шолуынан көруге болады: қаңтар-шілдеде шикізаттан тыс сектор 5,4%-ға өсіп, мұнай секторындағы шығынның бір бөлігін өтеді. Құрылыс 15,3%, өңдеу өнеркәсібі 9,0%, көлік және қойма қызметі 7,4% өсті.
Есеп бойынша (ресми дерек емес): 9 айдағы 69,4 млн тонна өткен жылғы кезеңмен салыстырғанда шамамен 6 млн тонна аз. Үкіметтің 2026 жылға арналған 96 млн тонналық жоспарына жету үшін IV тоқсанда шамамен 26,6 млн тонна, яғни айына шамамен 8,9 млн тонна өндіру керек. 9 айдағы орташа айлық көрсеткіш 7,7 млн тонна болғандықтан, жоспарға жету үшін өндірісті шамамен 15%-ға арттыру қажет. Мұнай экспортына байланысты тәуекелдер сақталып тұрғанда, бұл міндет оңай емес.
Қорытынды: 2026 жылы Қазақстан экономикасы мұнайға тәуелділіктің шегін де, шикізаттан тыс секторлардың күшін де көрсетіп отыр. Тұрақты өсім үшін экспорт маршруттарын әртараптандыру және өңдеу өнеркәсібі мен көлік секторының қарқынын сақтау маңызды болады.